De cemiterios

Un simple paseo polos cemiterios de São Paulo pode ser unha verdadeira viaxe cultural e histórica.

Ponto de interrogação (1922) de Francisco Leopoldo e Silva. Cemiterio de Consolação.

O cemiterio de Consolação, inaugurado no 1858, é a máis antiga necrópole en funcionamento na cidade de São Paulo e unhas das principais referencias brasileiras no campo da arte tumular.

Alí é posible volver a época na que os cemiterios só acollían indixentes e escravos. O costume mandaba enterrar os “bos cristiáns” nas igrexas.

A partir do século XX, cando estes xa non facían distinción social, a maneira das familias mostrar o seu estatus era por medio de túmulos e mausoleos construídos en mármore e granito, decorados por artistas e escultores de renome.

Os case nove mil túmulos do cemiterio de Consolação van de construcións simples ata obras dos artistas Victor Brecheret, Bruno Giorno e Luigi Brizzolara. O mausoleo da familia Matarazzo, o maior de América Latina, ten 20 metros de altura, 150 metros cadrados e esculturas en bronce de Brizzolara.

Grande Anjo (1938) de Victor Brecheret. Cemiterio de Consolação.

O cemiterio de São Paulo, situado no barrio de Pinheiros, foi inaugurado no 1926 como reflexo do ateigamento que se estaba producindo no aristocrático Cemiterio de Consolação. Neste hai 180 obras consideradas de valor artístico, executadas na súa maioría por artistas italianos e brasileiros.

Predominan os estilos belle époque, art nouveu e modernista. Moitas obras chaman a atención polas características ousadas para a circunstancia e a época, tomando o nu, a sensualidade e os símbolos pagáns como temas.

Túmulo da família Scuracchio de Victor Brecheret. Cemiterio de São Paulo.

O cemiterio de Morumbi está localizado no nobre barrio de Morumbi, e non ten nada que ver cos anteriores. É un cemiterio xardín de inspiración americana, innovación para a época xa que só existían cemiterios con construción de lápidas.

Famoso pola presenza dos túmulos de Elis Regina, Adoniram Barbosa e Ayrtom Senna.

Cemiterio de Morumbi (Túmulo de Elis Regina)

E isto non acaba aquí, aínda nos quedan por visitar o cemiterio de Araça e o de Vila Formosa, o maior de América Latina.

Piquenique no Pico do Jaraguá

Aínda que xigantescos, os rañaceos de São Paulo non conseguen agochar o punto máis alto da cidade. Con 1135 metros de altitude, o Pico do Jaraguá, como é coñecido o Parque Estadual do Jaraguá, constitúe unha das últimas vexetacións de mata atlántica na área urbana de São Paulo.

A parte baixa do Pico do Jaraguá

Un lugar idóneo para un piquenique de domingo, facer trilha e observar os comportamentos dos sagüi do tufo branco.

Sagüi do tufo branco

Cansa, mais merece a pena subir as 252 escaleiras que levan ata o máis alto do pico para contemplar a vista vertixinosa da cidade.

Unha cuarta parte do que podes ver

Nesta reserva natural aínda resiste, en extrema pobreza, unha aldea de indios guaranís que manteñen a súa lingua e os seus costumes. Compartimos con algún deles o piquenique. Beleza de meniñas!!

Nenas guaranis

Surfeiros do asfalto

Unha tarde no Ipiranga dá para moito.

Museu Paulista. Presenta exposicións relacionadas coa formación das sociedades paulistana e brasileira.

Ademais de visitar o Museu Paulista, o máis antigo da cidade, pasear polo seu parque intentando localizar algún dos chimpancés aos que está totalmente prohibido darlles de comer -aínda que sempre haberá un galego para romper as regras e compartir con eles unha bolsa de torcidas- podes baixar ata o parque da Independência e ollar como os skaters descenden a pequena ladeira sobre rodiñas.

Hussein en estado puro.

Nós tivemos a oportunidade de coñecer un deles, o Hussein, auténtico surfeiro do asfalto e, o mellor, un encanto de rapaz.

Retrato do Hussein

Hai tres anos que abandonou os seus estudos para crear a primeira marca paulista de longboards, a Hussein Classic Boards. Cun estilo inconfundible, os deseños dos seus shapes son creacións manuais únicas.

Arte na parede

No Beco do Batman

Os graffitis en São Paulo están espallados por toda a cidade, cada vez son máis os negocios que utilizan este tipo de arte nas súas frontes. O colorido xa é marca non só nas tendas de moda, tamén nas panadarías ou talleres mecánicos. O graffiti está no cotián paulistano, nos muros, nas paredes, nas portas… 

Rua Harmonia

O que nun principio foi unha diversión que desafiaba a orde pública, un símbolo de rebeldía, agora xa é unha forma de expresión incluída nas artes visuais, que fai da metrópole un auténtico museo ao aire libre no que, sobre lenzo de formigón, expoñen algún dos seus mellores artistas como Studio Kobra, Nina, Onest, Os Gêmeos ou Rui Amaral, entre moitos outros.

Os Gêmeos no parque de Ibirapuera

Dise que moitos paulistanos, igual que os inuits fan coas cores brancas, son capaces de distinguir diferentes tipos de grises, e non polos altos niveis  de polución que teñen, senón grazas os grafiteiros que, incluso co branco e negro,  axudan a colorear unha cidade de cemento á que lle sobran lugares horrendos.

Studio Kobra na avenida Paulo VI

O Beco do Batman é o nome co que se coñece a rúa Gonçalo Afonso no barrio de Vila Madalena, convertida nun dos santuarios mundiais desta manifestación artística.

Rua Gonçalo Afonso (Vila Madalena)

Estação da Luz

Co imperio do café establecido, alá por finais do século XIX, era necesaria unha estrada ferroviaria que unira a rexión de São Paulo co porto de Santos, por onde se lle daba saída ao produto. Así nace a Estação da Luz, construída con estruturas metálicas traídas de Inglaterra que lembran o Big Ben ou a abadía de Westminter.

Aberta ao público no 1901, a São Paulo Railway Station -como se lle coñecía oficialmente- foi a porta de entrada para as personalidades ilustres que tiñan a capital como destino, e tamén para os inmigrantes que chegaban de todo o mundo á cidade procedentes do porto de Santos. A súa importancia duraría ata a II Guerra Mundial, cando as ferroviarias foron substituídas polas estradas.

Na segunda metade da década dos 40, o edificio da Luz foi parcialmente destruído por un incendio, a reconstrución estenderíase ata o ano 1951 cando foi reinaugurada. Dende aquela, aínda sufriría varias reformas e restauracións, sempre seguindo os deseños do proxecto orixinal, que concluirían no 2006 coa instalación no seu interior do Museu da Língua Portuguesa.

O interior da estación

Hoxe en día, a rexión da Luz está entre as máis degradadas do centro; talvez, por estar localizada na periferia central. Aínda así, a estación conserva todo o seu esplendor orixinal e dá servizo á, mal chamada, extensa liña do metro de São Paulo.

 

O metrô de Luz

O Museu da Língua Portuguesa

En Cracolândia, dentro da Estação da Luz, por seis reais pódese visitar o Museu da Língua Portuguesa. Lugar pouco recomendado para os que realmente queiran saber sobre a historia desta.

Proxectan unha visión da lingua cargada dunha forte exaltación nacional, só lles falta poñer un bandeirolo e que soe o himno. A referencia ao galego é mínima, por non dicir inexistente. Dedican un pouquiño máis á relación do portugués coas linguas indíxenas, mais insuficiente, e cunha visión demasiado harmónica entre elas. Ao parecer aquí todos falan unha única lingua, sen variedades e sen ningún tipo de prexuízo lingüístico.


Estas son as dúas únicas mencións ao galego nun museo que ocupa tres plantas.

Con todo, temos que resaltar o seu interese desde o punto de vista tecnolóxico e os recursos didácticos que empregan, así como, unha creativa mostra temporal dedicada á literatura brasileira.

Histórias em quadrinhos

Igual me estou portando moi ben en São Paulo, pois hai uns días recibín un regalo muito engraçado, unha história em quadrinhos. Curioso nome para se referir aos tebeos de toda a vida, unha pena non poder ver a cara da Isa cando preguntou na Fnac pola secçao de cómic, a quadrinhos debeu quedar, e non será pola cantidade de anglicismos que teñen os brasileiros.

O libro en cuestión é Memória de Elefante, de Caeto. Nel ilustra de modo autobiográfico as súas peripecias en São Paulo, os detalles da vida do artista que ten que loitar contra os fracasos continuos profesionais e persoais. Marcado polo alcoholismo, un pai enfermo, unha vida bohemia e depresiva que se xunta coa súa continua falta de parné. E non conto máis, espero que o leades, merece a pena.

Caeto é ilustrador, e foi editor dos fanzines Sociedade Radioativa e Glamour Popular onde publicou as súas Hqs, deixo o enderezo do seu blog por se lle queredes botar un ollo: http://caetoilustra.blogspot.com/.

Barra do Sahy

Como os auténticos paulistanos chegou a fin de semana e escapamos da cidade. Neste caso o sitio elixido foi a Barra do Sahy, unha praia ben linda do municipio de São Sebastião, a 150 quilómetros de São Paulo. Rodeada dunha exuberante mata atlántica e cunhas impresionantes vistas a unhas ilhas chamadas, polas creativas xentes da rexión, As Ilhas. 

A viaxe ata alí, como case todo neste país, foi bastante caótica. Un percorrido que nun coche particular se fai nun par de horas, a nós levounos catro. Iso si, chegamos descansadiños e alimentados de coxinhas e salgados varios, dos que o noso “motorista”, deducimos, sacou unha boa comisión. Tamén tivemos o pracer de coñecer un baiano duns corenta e tantos, lingüista de rúa, que nos confundiu con paulistanos e acabounos preguntando se a España estaba ao lado do Xapón (efecto terremoto??).

Deixamos unha pequena reportaxe gráfica para que vexades que mereceu a pena.

O bairro

Rua Martiniano de Carvalho, Bixiga

Bexiga, Bixiga ou Bela Vista?

Estes son os tres nomes dos que podemos botar man para falarmos do noso barrio. Bela Vista é o nome oficial, Bixiga é como se lle coñece popularmente e Bexiga como se lle chamou nun primeiro momento.

A rexión do Bexiga ou Bixiga ten ese nome por pertencer estas terras ao portugués Antonio Bexiga , un señor que gañou este apelido despois de ser acometido pola varíola -á que nós popularmente tamén lle chamamos vexigas- Foi alá polo século XIX, en pleno apoxeo da urbe brasileira, cando o Bexiga acolleu a italianos e escravos liberados, que aquí exercerían os seus oficios e, consecuentemente, axudarían no desenvolvemento da cidade.

Seica foron dous os factores que puideron influír na mudanza do seu nome. O primeiro por un sentido pexorativo da palabra bexiga, o segundo foi a forma popular de se expresar que, debido ao xeito coloquial do falar e ao forte sotaque italiano, mudou máis común o uso do i en lugar do e.

Actualmente, coñecido por centro de diversión e efervescencia cultural, polas súas cantinas e pizzarías, por ser o berce do teatro brasileiro, polas súas características arquitectónicas do pasado; o Bexiga ou Bixiga acolle unhas das comunidades máis tradicionais e queridas polos paulistanos.